نشست ۱۵ قرن تجلی نور نبوی

نشست تخصصی کنگره بین المللی پانزده قرن تجلی نور نبوی اردیبهشت۱۴۰۵

عنوان: نظریه اخلاقی قرآن درباره صلح وجنگ

سخنران: دکتر یحیی صباغچی

زمان برگزار شده:
سه‌شنبه، ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
ساعت ۱۵-۱۷

دکتر یحیی صباغچی رییس مرکز پژوهشی پویافکر در این نشست با نگاهی منظومه‌ای اصول استخراجی اخلاقی قرآن در باب صلح و جنگ را شرح دادند.‌ ایشان معتقد است قرآن اصیل‌ترین منبع برای شناخت سیره نبوی است و بر هر کتاب سیره دیگری اولویت دارد، زیرا هر اصل قرآنی قطعا نشان‌دهنده روش و سیره پیامبر است. ظهور اسلام یک «پارادایم شیفت» یا گسست در قواعد جنگ ایجاد کرد و ضوابط اخلاقی شدیدی را بر آن حاکم کرد که با دوران جاهلیت کاملاً متفاوت بود.

در این سخنرانی، دیدگاه قرآن با سه رویکرد مشهور مقایسه شده است: واقع‌گرایی سیاسی، نظریه جنگ عادلانه، صلح‌گرایی مطلق

و منظومه هشت اصل اخلاقی قرآن در جنگ وصلح مورد بررسی قرار گرفت؛ که عبارتند از:

۱. قید فی سبیل الله
۲. اصالت صلح
۳. فسادزدایی
۴. لا اکراه فی الدین
۵. پایبندی به عهد و پیمان
۶. اعلام خروج از پیمان
۷. عدالت و مقابله به مثل
۸. کرامت انسانی

بر اساس این اصول قرآنی باید گفت در منظومه اخلاقی قرآن تنها مجوز برای قتال، «دفاع در برابر تجاوز» است. اهدافی مانند گسترش دین، اعلای کلمة‌الله (به معنای جنگ برای حاکمیت دین) یا منافع مادی، مجوز آغاز جنگ نیستند.

بنابراین در پژوهش ایشان دیدگاه قرآن در طیف نظرات اخلاقی، بین «نظریه جنگ عادلانه» و «صلح‌گرایی مطلق» قرار می‌گیرد.